FFG Interview: Philippe Claudel

Lumière

Lumière

Tot 2008, het jaar van zijn debuutfilm en internationale doorbraak Il y a longtemps que je t’aime, was Philippe Claudel vooral bekend als auteur. Zo is de man reeds sinds de jaren ’90 actief in de literaire wereld en heeft hij al een tiental boeken geschreven. Zijn debuufilm heeft prijzen gekaapt (een paar Césars, BAFTA beste niet-Engelstalige film, Berlinale,…) en was zelfs genomineerd voor de Golden Globe van beste buitenlandse film. Een mooi palmares voor een multimediale kunstenaar.

Nadat hij, twee jaar geleden, minder succes heeft gekend met zijn komedie Tous Les Soleils, is hij dit jaar terug met een drama, Avant l’hiver. Dit is zijn tweede samenwerking met Kristin Scott Thomas, en plus! We hadden tijdens Film Fest Gent een gesprek met de regisseur:

Wat maakt Avant L’Hiver een cinematografisch i.p.v. een literair verhaal?

PC: Dat weet ik niet. Ik stel me die vraag niet. Toen ik het verhaal verzon kwamen er onmiddellijk beelden bij mij op, filmische verlangens eigenlijk. Een verhaal vertellen met de mogelijkheden van cinema: de mogelijkheid om te vertellen aan de hand van acteurs, klank, kostuums, etc. Ik heb nog nooit – tijdens het bedenkingsproces – getwijfeld over het gekozen medium voor mijn verhaal.

Lumière

Voor Daniel Auteuil is het niet de eerste keer dat hij pakjes thuis krijgt (zie Caché van Michael Haneke). Was dit een bewuste communicatie met een andere film?

PC: Het was me pas tijdens post-productie doorgedrongen, eigenlijk. Ik ben een grote fan van Haneke, maar op het moment zelf was ik er niet bij stilgestaan. Ik heb Daniel vooral gekozen omwille van zijn carrière, de grote regisseurs waarmee hij heeft samengewerkt. Het motief van een ongewild element dat een burgerlijk koppel door elkaar schudt is natuurlijk hetzelfde. Maar mijn keuze was gefundeerd op de algemene filmcarrière van Daniel dan die ene film.

Dit is ook de tweede samenwerking met Kristin Scott Thomas. Was dit ook gepland?

PC: Ja, we hadden zin om nog een film samen te maken. De eerste film heeft onze artistieke relatie wat op de proef gesteld, we hadden vaak ruzie op set. Nadat de film een succes geworden is, hebben we elkaar “herontdekt” zullen we zeggen. Maar het is veel te moeilijk om met Kristin te werken, ik zou nooit meer met haar kunnen werken.

Ik kan wel begrijpen dat er fricties ontstaan bij zo’n rol als in Il y a longtemps que je t’aime. Maar was deze nieuwe samenwerking dan zo moeilijk?

PC: De fricties ontstaan uit het feit dat ze niet begrijpt wat ze doet. Ze begrijpt de scenario’s niet. Ze wilt zich ook niet onderwerpen aan de regisseur. Dus er is een continue strijd om mijn wil als regisseur door te voeren. Zo zou ze middenin een take jouw acteursregie negeren om haar eigen wil door te voeren. Het is heel uitputtend om met haar samen te werken. Het is geen interessante persoon.

Lumière

Maar toch geeft ze een goede prestatie in de film…

PC: Maar ik heb het gevoel dat ik die meer gestolen heb dan geregisseerd. Ze wilt mij de prestatie niet geven die ik wil, dus dan moet ik manieren vinden om die te stelen. Ze is een zeer ongelukkige persoon. Maar ze maakt zichzelf uiterst ongelukkig. Als je Daniel daartegenover zet… Hij is uiterst flexibel en meewerkend. Maar wat uitmaakt is het eindresultaat, natuurlijk. Een samenwerking tussen ons zal er echter niet meer komen.

Het huis van de familie is duidelijk een personage uit de film. Bestaat deze?

PC: Het huis bestaat. We hebben heel wat moeilijkheden gehad om het te vinden. Ik had, tijdens het schrijven van het scenario, een glazen huis ingebeeld aan het rand van een bos. Met een poort, net als een gevangenispoort. Toen we een soortgelijk huis gevonden hadden was ik opgelucht. Enkel het interieur hebben we warmer moeten maken, aangezien de bewoners van minimale decoratie houden. De tuin hebben we zelf aangelegd, d.w.z. dat mijn chef decor in samenwerking met een Belgische tuinier vier trucks vol met bomen hebben vervoerd naar de tuin.

Ik vroeg dit omdat Alex Van Warmerdam voor Borgman zélf het huis had gebouwd, omdat hij maar niets geschikt kon vinden…

PC: Zo ver zijn we niet gegaan. Wat belangrijk was voor mij waren de ruiten, het is een wederkerend element uit de film: het huis, de radiografieën, de werken van Wim Delvoye,… De personages lijken transparant, alsof ze elkaar kennen, maar uiteindelijk blijft alles zeer opaak.

Dat is ook te zien in de montage, waarbij we nooit volledig de scènes lijken te zien. Dialoog wordt bruusk weggeknipt, acties worden niet vervolledigd,… Ik had soms zelfs het gevoel dat ik naar een thriller keek i.p.v. een drama. Zat ik ernaast?

PC: Neen, helemaal niet. Op zich is de film te herleiden naar één vraag: “Is het leven dat ik leid een goed leven?” Daaruit volgt: Heb ik de juiste keuzes gemaakt? Ken ik de mensen rondom mij? Ken ik mijn vrouw? Ken ik mijn zoon? Ik wou deze vragen behandelen in een mengeling van genres: een psychologisch drama met vlagen van suspense. Wat ik ook vaak in mijn boeken doe. De evolutie van het verhaal vraagt aan de kijker om actief te participeren. Iedere scène bevat foute dialoog: mensen zeggen niet echt wat ze bedoelen of ze antwoorden gewoon niet. De kijker moet de film betreden en de vragen zelf invullen, zoals een politierecherche. Dat is trouwens het genre cinema dat ik zelf graag heb.

Lumière

Er is een lied dat zeer belangrijk is voor het verloop van de film. Hoe heeft dit de sounddesign en soundtrack beïnvloedt?

PC: Ik praat énorm veel met mijn chef geluid tijdens de pre-productie, om de ambiance van geluiden op voorhand te bepalen. In Avant L’Hiver heb ik gekozen om heel weinig klanken aan bod te laten komen, wat voor mij het huis nabootst. Tevens is de natuur heel belangrijk in de film. We hebben de geluiden niet aangepast want ik vond dat het zeer onaangename, zelfs onrustige klanken waren. De stemmen van de personages waren ook belangrijk. Soms gaan de stemmen van de personages in deze stiltes verloren. Dit hebben we beeldend ook opgevangen met de gebruikte Formascope. In dit ratio moesten we delen van het lichaam van de personages wegsnijden. Aan de andere kant, als je twee personages in beeld had is er plots enorm veel ruimte tussen hen in. Parallel met de klank accentueerde dit het isolement van alle personages.

De film begint en eindigt met een tuinfeest. Ik had het gevoel dat alles op het punt stond terug te beginnen…

PC: Inderdaad… Maar dat is maar schijn. Want wat me interesseerde was om te werken met cinematografische stereotiepen, zoals de happy end. Dus we hebben een circulaire beweging in de film – een lunch zowel in het begin als op het einde. Bij het laatste hebben we het gevoel dat alles herbegonnen is: hij werkt weer, speelt weer tennis met zijn beste vriend, geeft weer champagne-lunchen in zijn tuin,… Een ware happy end, dus. Ik had zin om de kijker in dit cliché te verleiden, om dit dan weer te ontkrachten wanneer Daniels personage dat belangrijk lied terug hoort. Voor mij zit ie er naakt. Zijn ware masker is gevallen. Want hij heeft weer zijn werk-masker opgezet, zijn vrije tijds-masker, etc. Maar vanaf het moment dat hij dat lied terug hoort merken we op dat hij een volledig gebroken wezen is. Zijn vrouw is aan de andere kant van het raam. Er is niks meer. Ze hebben geen connectie. Het is een vreselijk einde, eigenlijk. De circulaire beweging is uiteindelijk verbroken.

Lumière

De midlife-crisis wordt in deze film niet gestereotypeerd of geseksualiseerd. Was het moeilijk om dit cliché te doorbreken?

PC: Ik had zin om met het cliché van de midlife-crisis te spelen, net zoals met het cliché van de happy end. De relatie tussen Daniel en Leïla Bekhti is niet wat we denken. Hij wilt geen seks met haar, en plots begrijpt zij er niks meer van. Maar Daniels personage begrijpt het ook niet goed, hij weet niet wat hij in haar zoekt. We hebben een man die volledig door zijn leven is geabsorbeerd en de film volgt een parenthèse hierin, een omleiding – dit heb ik ook letterlijk in de film geschreven met die wegomleiding die hij moet nemen. De omleiding, zowel letterlijk als figuurlijk, desoriënteert hem volledig. Het is dus niet volledig een midlife-crisis die hij meemaakt. Hun relatie is dan ook niet volledig aseksueel. Als ze in de kapel van Delvoye zijn, geven ze elkaar een paar verliefde blikken. Maar aan de andere kant leer je dat zij ook niet is wie ze zegt dat ze is. Iedereen bedriegt elkaar. En iedereen wordt bedrogen. De personages zijn veel meer blootgesteld dan dat ze uiteindelijk denken.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
TAGS: , , , , , , , , ,

Comments are closed.