Door de lens: Mátyás Erdély

miss bala

Canana Films

The last, but certainly not least in onze “door de lens”-reeks is de Hongaarse cinematograaf Mátyás Erdély. Ik bespreek hem hier met enorm veel plezier, want de Hongaarse cinema is jammer genoeg één van de meest onderschatte. Absoluut onterecht, zoals je nu hopelijk wel zult merken.

Erdély ontdekte zijn passie voor film toen hij 16 jaar was. Hij kreeg een rol in een film in zijn geboortestad Boedapest en raakte bevriend met de cinematograaf. Dit heeft waarschijnlijk een indruk nagelaten, want direct na het middelbaar startte Erdély aan het Hongaarse Universiteit voor Drama en Film. Daarna zette hij zijn training verder aan het prestigieuze American Film Institute (AFI), een non-profitorganisatie in Los Angeles.

Zoveel inzet wordt natuurlijk beloond. Zo werd Erdély’s kortfilm Before Dawn (Bálint Kenyeres) in 2005 genomineerd voor een Gouden Palm in Cannes. Drie jaar later kwam hij terug met Delta van Kornél Mundruczó. Delta kreeg ook een Gouden Palm-nominatie en won bovendien nog de FIPRESCI-prijs. Nu begon Erdély uiteraard echt op te vallen bij de cineasten. Zijn grootste fan is wellicht Kornél Mundruczó. Erdély heeft met de regisseur vóór Delta al gewerkt aan Johanna en in 2010 kwamen ze weer samen voor Tender Son: The Frankenstein Project. Ze zien de cinematograaf toch graag in Cannes, want ook die laatste mocht op de Gouden Palm-nominatielijst staan.

Proton Cinema

Tender Son is een zeer aparte interpretatie van Mary Shelley’s verhaal. De film gaat over een destructieve puber op zoek naar affectie. Voornamelijk van zijn vader, een regisseur  gespeeld door Kornél Mundruczó zelf. Ik heb persoonlijk de film mogen bewonderen op het Filmfestival van Gent. – ook al zaten we eventjes in de verkeerde zaal – Eén ding kan ik met zekerheid zeggen: het is een film voor liefhebbers. Er was weinig actie en niet bijzonder veel dialoog, maar de beelden waren wel heel sterk. Ik vond hem in het geheel dus enorm artistiek.

De Mexicaanse regisseur Gerardo Naranjo zag zowel Before Dawn als Delta in Cannes. Hij was erg verrast te ontdekken dat ze allebei door eenzelfde persoon gefilmd werden. Naranjo contacteerde vervolgens Erdély voor zijn film Miss Bala. De cinematograaf, die net een groot Europees project kreeg, liet direct alles vallen en vloog na een aantal Skype-meetings naar Mexico.

De twee hadden gelijkaardige ideeën. Ze wouden bijvoorbeeld dat de beelden er zo subjectief mogelijk uitzagen. Het verhaal wordt immers door de ogen van het hoofdpersonage Laura beleefd, die dieper in de drugskartelwereld wegzinkt. Zo gebruikt Erdély anamorfe lenzen om de beelden vanuit het oogpunt van een personage te tonen. Het resultaat is indrukwekkend, vergelijkbaar met de stijl van de broers Dardenne. Miss Bala is misschien zelfs een van de best opgenomen films van 2011. De wereld van de Mexicaanse drugskartel ziet er met Erdély’s gracieuze en precieze beelden ook absoluut anders uit dan bv. in Steven Soderberghs Traffic, die zowat een prototype werd van het thema.

Je moet echter niet denken dat Erdély echt geobsedeerd is door het technische aspect van film. Hij houdt bijvoorbeeld veel rekening met de acteurs. Dankzij zijn eigen acteerervaringen is hij immers gevoeliger geworden voor hun behoeften.

Na Miss Bala werkte Erdély met Teona Strugar Mitevska aan The Woman Who Brushed Off Her Tears. De première van de film vond plaats in Berlijn in februari. Maar er volgen ook nog een aantal andere projecten. Zo wordt Erdély’s Engelstalig filmdebuut The Quiet Ones (John Pogue) momenteel opgenomen. De horrorfilm met o.a. Sam Claflin en Jared Harris gaat over een fysica professor die met een team een klopgeest probeert te creëren. Ik ben alvast benieuwd. Voor de rest heeft de cinematograaf misschien geen druk programma, maar aan talent heeft hij geen tekort. Zijn vroegere AFI professor Bill Dill gaat er alvast mee akkoord:

“If you look at his still photography, you can see that he brings that into any lens that is in front of his face. You can see that same subtlety of lighting, control of color, the kind of soft, aerially diffused imagery that is just a part of this guy’s aesthetic. It doesn’t make any difference what he’s shooting. But that is a classically filmic approach, and you can see it no matter what he’s shooting.”

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
TAGS: , , , , , , , , , ,

Comments are closed.