Het Wonder van Malick

A-film

A-film

Rating: ★★★★★

Met de release op dvd en blu-ray van To the Wonder, krijgt u de kans om alsnog een uitstekende film te ontdekken. De film kreeg vorig jaar, ondanks de vooraanstaande naam van Terrence Malick die er aan verbonden is, lang niet de aandacht die hij verdiende.

Patrick Duynslaegher, artistiek directeur van het Filmfest Gent, nam de prent op in zijn bijzonder aan te raden Filmfestival on Tour programma en stelde in zijn inleiding dat “de toeschouwer best zijn of haar traditionele manier van film kijken even voor twee uur opzij zet”. Wellicht is die wat hermetische stijl de reden waarom velen To the Wonder links lieten liggen. Wie echter bereid is zijn kijk op cinema wat te verbreden, zal een kunstwerkje van het zuiverste water ontdekken en wat ondergetekende betreft de beste film van 2013.

De Amerikaanse regisseur Terrence Malick tekende over een periode van bijna veertig jaar voor maar zes prenten, die wel stuk voor stuk werken zijn die bij filmliefhebbers een onuitwisbare indruk nalieten. Vooral met Badlands (1973) en Days of Heaven (1978), vestigde hij een reputatie als levende legende.

A-Film

A-Film

Waar zijn oeuvre uit de eerste periode (de films uit de jaren zeventig, aangevuld met The Thin Red Line en The New World) nog een relatief klassieke narratieve structuur bevat, verdween die met The Tree of Life helemaal naar de achtergrond. In de plaats kwam een stijl waarin de regisseur als een impressionistisch schilder emoties, gedachten en concepten overbrengt op de toeschouwer, enkel nog door middel van beelden en geluiden en bij ontstentenis van enige echte dialoog of verhaal.

Malick studeerde filosofie aan de vermaarde Harvard universiteit, doceerde het vak en vertaalde werk van Heidegger. Die achtergrond is duidelijk terug te vinden in zijn films: de kunsttheorieën van Arthur Schopenhauer en Immanuel Kant echoën voortdurend doorheen To the wonder. Dat zie je in de manier waarop de cineast hier louter de kunstenaar is die zoekt naar wat achter de verschijningsvorm ligt en de toeschouwer doorheen zijn kunst een blik wil gunnen op de waarheid of wil die verborgen ligt achter de vormelijke voorstelling van onze werkelijkheid.

De stroom van bloedmooie beelden, gefluisterde voice-overs, half uitgesproken gevoelens en gedachten; is het medium waarmee Malick  even de sluier oplicht om de toeschouwer een blik te gunnen op de naakte, pure idee. Die momenten hebben een overweldigende kracht en werden door kunstfilosofen beschreven als het sublieme. Er is geen mooiere metafoor denkbaar voor deze innemende stijl dan een scène halfweg de film waarin een ramenwasser aan een twijfelende priester uitlegt dat hij de warmte van het licht aan de andere kant van de ramen kan voelen en daarmee een mystieke belevenis heeft. De glasramen zijn in hun overweldigende schoonheid de werkelijkheid die we zien. Terrence Malick laat ons met zijn films de warmte aan de andere kant van het glas voelen.

Nobelprijswinnaar Maurice Maeterlinck beschreef zijn symbolistische stukken ooit als een ‘broeikaskunst’ , de kunst van halve tonen, halve uitspraken en halve raadsels. Die idee zit uiteraard zeer sterk vervat in de glasraamsequentie, maar loopt als een rode draad doorheen de film in de manier waarop Malick personages reduceert tot woorden, beelden en impressies  – schaduwen in een zoektocht naar een achterliggende werkelijkheid.

To The Wonder

A-film

Die zoektocht voor regisseur en kijker heeft geen enkele nood meer aan drama. Het liefdesverhaal tussen twee mensen (Ben Affleck en Olga Kurylenko) is enkel en alleen een vertrekpunt om emoties en gedachten uit op te wekken. In zijn allerlaatste bijdrage voor The Chicago Sunday-Times, die de criticus Roger Ebert schreef vlak voor zijn dood in april 2013, roemde hij de manier waarop in To the wonder elke vorm van ballast verdwijnt : “Well, I asked myself, why not? Why must a film explain everything? Why must every motivation be spelled out? Aren’t many films fundamentally the same film, with only specifics changed ?” Door de specifieke verschijningsvorm (het verhaal over twee mensen die verliefd worden en naderhand weer uit elkaar groeien) helemaal weg te cijferen en enkel te gebruiken als canvas dat ons naar  het ding-an-sich (een term ontleend aan Kant en Schopenhauer, om de achterliggende Platoonse idee aan te geven) moet leiden, brengt Malick de cinema terug tot zijn absolute essentie: het vermogen om door de juxtapositie van beeld en geluid emoties en ideeën te evoceren.

Malick blijft immers in de eerste plaats een filmmaker, als is het dan één die hier zijn medium tot aan de absolute grens aftast. Martin Scorsese noemde in A personal journey through American movies de vroege stille films “grandioze symfonieën van licht en beweging. Wellicht is er geen enkele hedendaagse cineast die díe picturale kracht beter weet terug te vinden dan Terrence Malick.

Dat vermogen levert hier momenten op van zulke subtiele schoonheid dat je als kijker tot in het diepst van je wezen geraakt wordt – een kenmerk van alle écht grote kunst. Het spreekt voor zich dat de uitgekiende beeldtaal van Malick zich uitstekend leent tot het bekijken in high definition. De transfer op blu-ray is vlekkeloos en mag gerust dienen als referentiemateriaal wanneer je de kwaliteit van je beeldscherm wenst te demonstreren.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
TAGS: , ,

Comments are closed.