Review: Nymphomaniac Vol. 1

Wild Bunch

Wild Bunch

Rating: ★★★½☆

We zullen voornamelijk op 2013 terugblikken als het jaar in cinema waar seks centraal stond. Van hedonisme (L’inconnu du lac), naar liefde (La Vie d’Adèle), naar ambiguïteit (Jeune & Jolie) tot apathie (The Canyons) – de variaties van seks fascineren zowel filmmakers als publiek. Het nieuws dat Lars Von Trier zich aan de porno chique waagde, maakte dan ook iedere cinefiel extatisch.

Wild Bunch

Nymphomaniac start bij het einde. Seligman (Stellan Skargard), een vriendelijke en belezen man, ontdekt een afgeranselde Joe (Charlotte Gainsbourg) in een steeg. Hij verzorgt haar wonden in zijn appartement, terwijl deze zelfverklaarde nymfomane op haar (seksuele) leven terugblikt in acht hoofdstukken. Daar de director’s cut 5u30 duurt, werd de film verkort en in twee films gedeeld. Volume 1 behoudt de vijf eerste hoofdstukken van Joe’s leven, terwijl volume 2 de drie laatste zal vertellen.

Doorheen de vijf eerste hoofdstukken leren we hoe Joe van jongs af een fascinatie ontwikkelt voor de werking van haar vagina, mede dankzij de medische handboeken van haar vader (Christian Slater) en een seksueel vrijpostige vriendin B. (Sophie Kennedy Clark). Nadat de 15-jarige Joe (model Stacy Martin) haar maagdelijkheid aan Jerôme (Shia LaBeouf) verliest – in de meest viscerale seksscène van de film – beginnen Joe en P. aan een losbandig seksueel avontuur bestaande uit onenightstands. En dit is nog maar hoofdstuk 1.

Wild Bunch

Het resultaat van volume één is nogal een mixed bag, een film waar je zowel meesterlijke filmische segmenten meemaakt als bedenkelijke audiovisuele keuzes. Laten we met het positieve beginnen: de momenten waarop Von Trier durft te experimenteren, zijn géweldig. Naast het feit dat ieder hoofdstuk een eigen cameravoering bevat, komen twee hoofdstukken als winnaars naar boven – een zwart/wit-segment waarin Joe’s vader fysiek aftakelt en een 3-delige schermindeling met muzikale begeleiding, waarin de nymfomane haar favoriete minnaars beschrijft.

Von Trier heeft trouwens een arsenaal aan klasse-acteurs in zijn films, die hij al dan niet optimaal benut. Gainsbourg speelt zoals er van haar verwacht wordt – het vrouwelijke poppetje dat de regisseur o zo graag drijft tot seksuele zelfvernietiging – terwijl LaBeouf soms door zijn Britse accent breekt. Nieuwkomer Stacy Martin, hoewel knap en gewillig, is helaas niet wat model Marine Vacth voor François Ozon betekende in zijn laatste Jeune & Jolie.

Wild Bunch

Terwijl Vacth een intrigerende prestatie wist neer te zetten met weinig woorden, overtuigt Martin enkel in haar vrijwilligheid om naakt te gaan. Vacth leek een geheim voor het publiek te behouden, zelfs in de meest intieme momenten, waar we als kijker naar snakten om te ontcijferen. Martin speelt een rol die haar extern werd opgelegd. Ze heeft te weinig charisma en ervaring om onze blik en aandacht op te vangen en volwaardig aan te houden, wat zeer duidelijk wordt als scènes om dramatisch spel vragen.

Nu, dit kan opgevangen worden door de metavertelling tussen Joe en Seligman. Seligman stelt Joe continu in vraag, alsof hij de rol van de actieve kijker aanneemt en iedere filmische constructie van Joe wil doorprikken. Op zich een uiterst slim idee; het feit dat, voordat je als kijker een laag uit de film verwerkt hebt, de personages jou al één stap voor zijn. Maar dat komt al snel belerend over. Gepaard met het énorme arsenaal aan symbolisme resulteert dit allemaal in puur exces, een goede film met te hoge kapsones die te veel eist van het bronmateriaal.

Wild Bunch

Bij deze dus een grote waarschuwing: geloof de hype niet. Nymphomaniac is géén porno of soortgelijks, zelfs verre van. Het is een drama, dat toevallig hier en daar wat seksuele uitspattingen heeft. Zelfs deze uitspattingen behouden weinig revolutionairs. De vermelde films uit de eerste paragraaf wisten meer te provoceren. Er is dus teleurstelling op twee niveaus. Het Deense enfant terrible verbreekt op geen enkel moment een seksueel taboe van cinema, terwijl de film eveneens slachtoffer is geworden van slechte timing (de accolades voor Adèle en L’inconnu blijven maar opstapelen). Misschien behoort het doorbreken van de burgerlijke – en filmische – blik op seksualiteit nu uitsluitend aan queer cinema?

Wild Bunch

Laten we wel jullie plezier niet vergallen met filmtheoretische vraagstukken: Nymphomaniac Vol. 1 is goed, maar is niet de Last Tango in Paris van onze generatie geworden. Het is zelfs geen goede Von Trier-film geworden; de man heeft ons doeltreffender – en eerlijker – kunnen raken met Breaking the Waves, Dancer in the Dark of Dogville.

Von Trier verveelt weliswaar niet; dit dankzij rake, komische noten doorheen de vertelling. Let op de zelfreflectie waarbij Seligman het verschil uitlegt tussen antizionisme en antisemitisme (want dat zal Lars’ enige vorm van verontschuldiging zijn voor het Cannes-schandaal). Een laatste vermelding gaat naar een hilarische en tevens poignante rol voor Uma Thurman, een gedumpte echtgenote van één van Joe’s minnaars.

Of Volume 2 de fouten kan rechttrekken, zullen we pas eind januari te weten komen.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
TAGS: , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Comments are closed.