Top 10 2013: Tabu

FilmFreak

Filmfreak

Tabu was op het Gents Filmfestival van 2012 zowat dé verrassing van de programmatie. De Portugese film van Miguel Gomes was dan ook de terechte winnaar van de officiële selectie. Geen enkele zelfverklaarde cinefiel kon ongeëmotioneerd naar het scherm staren. Van de titelreferentie naar F.W. Murnau’s klassieker uit 1931, tot de vermenging van verschillende filmtalen in één narratief; Tabu is een film dat door een filmliefhebber voor filmliefhebbers werd gemaakt.

Gomes verbindt het vroegere en het hedendaagse in een dromerige tweeluik. Het eerste luik “Paradise Lost,” centreert zich rond Pilar (Teresa Madruga). Deze dame gaat graag alleen naar de bioscoop, gaat op dates met mannen die ze eigenlijk niet zo graag heeft en bevindt zich steeds ongewild in de ruzies tussen haar buurvrouw Aurora (Laura Soveral), een oude dame die haar fortuin graag in casino’s verbrodt, en haar Afrikaanse meid Santa (Isabel Cardoso). Wanneer Aurora op haar sterfbed komt te liggen, vraagt ze aan Pilar om een zekere Ventura op te zoeken…

Filmfreak

Luik 2 “Paradise”, neemt plaats in de jaren ’60, in koloniaal Afrika, waar een zwangere Aurora (nu gespeeld door Ana Moreira, zowat het spiegelbeeld van Chiara Mastroianni) samen met haar man participeert aan een donkere periode van de Europese geschiedenis. Aurora ontmoet er Ventura (Carloto Cotta), een drummer/playboy die zijn zwoele blik op Aurora heeft gericht. Het duurt niet lang voor beiden aan hun gedoemde affaire beginnen.

Meer vertellen zou zonde zijn, hoewel Gomes zijn vertelling ook simpel houdt. Tabu haalt zijn kracht vooral uit de (filmische) atmosfeer dat doorheen de film gecreëerd wordt. Zo zou men “Paradise Lost” als een mengeling van Roy Anderssons‘ esoterische regie kunnen noemen, met hier en daar expressionistische uitspattingen die ons doen denken aan de hoogtijdagen van de Duitse stille cinema (van Lang, Murnau of Wiene).

Filmfreak

Het hoofdstuk “Paradise” is dan weer één grote ode aan de Nouvelle Vague: de versmelting van documentair aanvoelende beelden met strakke, gechoreografeerde shots. Het gevoel dat alles mogelijk is, zowel in het leven als op beeld, domineert. Hebben we trouwens ook al vermeld dat “Paradise” enkel uit de voice-over van de oude Ventura bestaat? Hoewel het geluid van op beeld nog aanwezig is, werd alle dialoog weg gemonteerd. De bittere, oude, terugblikkende stem voegt aan dit extatisch hoofdstuk een pijnlijke dimensie toe.

Hoewel Tabu van 2012 is, werd de film begin 2013 nogal ondankbaar in onze bioscopen gedumpt. Zonder veel marketing werd Tabu in 5 zalen gespeeld, te midden de Oscar-films van 2012. We hebben het gevoel gehad dat de film daardoor nooit tot zijn recht is gekomen bij het Belgisch publiek. Nochtans is het een redelijk belangrijke Europese film aan het worden, voor verschillende redenen.

Filmfreak

Ten eerste wordt hier een sober relaas verteld van een Europese generatie dat geconfronteerd wordt met de repercussies van hun fouten op de huidige generatie. We denken vrij te zijn, maar niks is minder waar. Dit idee lijkt meer en meer op te komen in de Europese film. In Les Bien-Aimés van Christophe Honoré worden Catherine Deneuve en dochter Mastroanni steeds gesaboteerd in hun liefhebben door historische gebeurtenissen, terwijl Paradies: Liebe van Ulrich Seidl het publiek confronteert met een uiterst subversieve visie op hedendaagse kolonisatie (aka seksvakanties in Afrika). Voor Gomes, Honoré en Seidl lijkt Europa een existentialistische crisis mee te maken, waarop een antwoord niet onmiddellijk te vinden is.

Tabu werd bovendien op pellicule gefilmd; tegenwoordig – spijtig genoeg – een luxe in cinema. En hebben we al vermeld dat het geheel in zwart-wit werd gefilmd? Gomes kiest dus al radicaal voor meta-regie. Hoewel we nooit met de man gesproken hebben, klinken de hoofdstukken ons als een zeer pessimistische blik op de evolutie van cinema. Digitaal en kleur zijn een norm geworden waaraan bitter weinig mensen (zowel kijker als filmmakers) zich vragen bij stellen. We juichen daarom de moedige films toe die eens een andere esthetische basisaanpak durven te nemen zoals Frances Ha, Oh Boy of Blancanieves. We zijn tevens niet verbaasd dat bovenvermelde titels cultfilms aan het worden zijn.

Filmfreak

Maar de belangrijkste reden waarom Tabu ons redactioneel lijstje heeft gehaald, is dat Gomes aantoont dat experiment en narrativiteit hand in hand kunnen gaan. We mogen de filmtechnieken die we al uitgebreid hebben uitgelegd bedanken, want dankzij deze kraken in het universum van Tabu blijft het verhaal voortleven. Het feit dat er niet echt een “einde” is (ben ik de enige die hoofdstuk 3 verwachtte?) en heel wat vragen onbeantwoord blijven, nodigen het publiek uit om de film zélf in te vullen. Gomes snapt wat van cinema de zevende kunst maakt en heeft in zijn eigen vertelling zeker niet tekort geschoten. We kijken dan ook al uit naar zijn volgend werk, As 1001 Noites, dat momenteel in pre-productie is.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
TAGS: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Comments are closed.