The Demon Director of Tinseltown

Dark Shadows

Warner

Tim Burton is altijd al een beetje het enfant terrible van Hollywood geweest, het kind dat nooit flink binnen de lijntjes kleurt, maar monsters kladdert op de muren. Bij het horen van de plot voor zijn nieuwe film Dark Shadows, gebaseerd op een bovennatuurlijke soap opera uit de jaren zestig, komt er eigenlijk maar een regisseur in aanmerking. Een doldwaas familiaal melodrama met een vampier in de hoofdrol verenigt namelijk Burtons voorliefdes voor gotische beeldtaal en macabere humor. Zijn oeuvre is een omhelzing van het zonderlinge, een duik in het konijnenhol naar Wonderland.

Warner

Bovenal is Burton een begeesterde verhalenverteller, zij het grotendeels van andermans verzinsels. Zijn werelden mogen nog bevolkt zijn door fantastische figuren, hij verliest nooit de menselijke invalshoek uit het oog. Een Burton-held is doorgaans een verschoppeling met een rijke verbeelding waarvan zijn omgeving fluistert dat hij nogal raar is. Johnny Depp staat bekend om gestalte te geven aan een reeks dergelijke personages, gaande van de melancholische titelfiguren in Edward Scissorhands en Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street tot krankzinnige clowns als Willy Wonka in Charlie and the Chocolate Factory en de Mad Hatter in Alice In Wonderland. In de laatste twee genoemde films speelt Depp een ondersteunende rol, maar zijn karakters zijn voorzien van een tragische achtergrond en hij kweekt een nauwe band met de eveneens geconflicteerde protoganisten.

Warner

Een vaste bijrol in Burton-films is tegenwoordig ook weggelegd voor zijn levenspartner Helena Bonham Carter, de vrouw met de ontembare haarsnit. Haar prettig gestoorde manier van acteren gaf onder andere glans aan de rol van duivelse deegroller Mrs. Lovett in Sweeney Todd of aan het bobbelende reuzenhoofd van de Red Queen in Alice In Wonderland. “Off with their heads!” klinkt nergens beter dan wanneer Carter het zegt. Tenslotte heeft Burton ook tweemaal met zijn idool Vincent Price samengewerkt, aan de kortfilm Vincent, een hulde aan het horroricoon met de sinistere stem, en aan Edward Scissorhands, waarin Price zijn laatste rol vertolkte.

Warner

Burton maakte furore in Hollywood met Batman, maar het is de sequel Batman Returns waarin zijn hand pas echt duidelijk is. Bruce Wayne zelf is als biljonair een buitenstaander, maar Oswald Cobblepot als de Penguin en Selina Kyle als Catwoman stelen de sympathie van het publiek. Beiden komen uit een milieu van onderdrukking en proberen uit hun isolement te treden door in te breken in een wijdere wereld die ze niet begrijpen. In een film met grote plastieken eendjes en talloze andere camp-elementen zorgt de humanisering van de schurken voor het nodige emotionele tegengewicht. De Penguin en Catwoman worden tot waanzin gedreven door het establishment, waarvan Batman de vertegenwoordiger is. Het is niet verwonderlijk dat Burton het meer lijkt op te nemen voor de outsider dan voor de traditionele superheld. Jammerlijk genoeg moest hij voor Batman Forever de regiestoel afstaan aan Joel Schumacher en mocht hij alleen als producer aanblijven. Een  derde deel in zijn Batman-reeks heeft dus nooit het daglicht gezien en Christopher Nolan wordt de eerste die met een trilogie de eindmeet haalt.

Zoals meeste visionaire filmmakers gedijt Burton het best buiten het strakke studiosysteem. Het verschil in creatieve vrijheid tussen zijn eerste en tweede Batman-prent mogen daar bewijs van zijn. Door Fox en Disney gedirigeerde producten als Planet of the Apes, Charlie and the Chocolate Factory en Alice in Wonderland durven al eens teleurstellen met hun commerciële logica en gebrek aan persoonlijkheid. Dergelijke films zijn Burton light en in de combinatie van hem en Lewis Carroll had wellicht meer muziek gezeten. Nochtans heeft Burton zijn carrière te danken aan Disney, ook al werd hij door hen ontslaan na hun teleurstelling in zijn horrorshort Frankenweenie. De ironie wil dat er later dit jaar een langspeelfilm van dat verhaal verschijnt, een stop motion remake in de stijl van The Nightmare Before Christmas (regie door Henry Selick, ook bekend van Coraline) en Corpse Bride. Animatie is Burtons begin en met Frankenweenie is de cirkel rond.

Warner

De meest persoonlijke projecten van Burton bestaan echter buiten de blockbuster-sfeer. Een van zijn eerste hoogtepunten was de zwarte komedie Beetlejuice, over een kwelduivel gespeeld door Michael Keaton, Burtons latere Batman. Voor een film over de dood is Beetlejuice bijster grappig en hij lanceerde Winona Ryders loopbaan, als ook haar kortstondige donkere gothic hot streak met als volgende onderdeel de cultparel Heathers. Burtons biopic Ed Wood, een kroniek van de beruchte “slechtste regisseur ter wereld” (in een tijdperk voor Uwe Boll), brengt hulde aan het vak en de passie om eigenzinnige films te blijven maken tegen de stroom in. Big Fish, naar een roman van Daniel Wallace, gebruikte hij dan weer deels als een verwerkingsproces voor de relatie met zijn eigen, net overleden vader. Het bronmateriaal voor de film mag dan niet van eigen maak zijn, een grotere gevoelige investering heeft Burton tot op heden niet gemaakt.

Zijn collaboratie met een ander rotkind, dat van Broadway, Stephen Sondheim leidde tot de musical Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street en de twee lijken gemaakt voor elkaar. Een muzikale tragedie over wraak en verlies, overgoten met de typische inhoudelijke en stilistische kenmerken van Burton. Londen lijkt wel een labyrint uit een nachtmerrie, bewoond door meelijwekkende monsters, en het rood vloeit rijkelijk. Wat Sweeney Todd afmaakt is de aandacht voor karakterisering, in tegenstelling tot het iets meer leeghoofdige (pun intended) Sleepy Hollow, waar de inwoners eerder lammetjes voor de slachtbank zijn dan mensen van intact vlees en ongerept bloed. Sleepy Hollow is echter een uitstekende genrefilm met enkele van Burtons meest inventieve ensceneringen.

Waar Dark Shadows precies zal belanden op de schaal van Burton valt nog af te wachten. De trailers presenteren de film als een komedie, maar Burton beschreef het in een interview als een combinatie van een tiental genres tegelijk. U leest ons verdict hier later deze week, maar Burton kennende wordt het alvast een spraakmakende ervaring.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
TAGS: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Comments are closed.