1939: The Wizard of Oz

MGM

MGM

In onze jubileumreeks gingen we vorige week 75 jaar terug in de tijd met Gone with the Wind. Deze week bezoeken we het jaar 1939 nog eens opnieuw, maar dit keer komen we in een heel andere wereld terecht: die van The Wizard of Oz. Nog zo’n classic van Victor Fleming. Het is vandaag 125 jaar geleden dat de Amerikaanse regisseur geboren werd. Een goede reden om de man nog een tweede keer in de bloemetjes te zetten, dachten wij zo.

MGM

Het verhaal van The Wizard of Oz kennen jullie waarschijnlijk allemaal. Maar laten we jullie geheugen nog even opfrissen. Flemings klassieker is gebaseerd op L. Frank Baums kinderboek The Wonderful Wizard of Oz en vertelt ons het verhaal van Dorothy Gale (Judy Garland). Dorothy woont op de boerderij van haar tante en oom in Kansas. Ze krijgt het aan de stok met haar gemene buurvrouw Miss Gulch (Margaret Hamilton). Die werd namelijk gebeten door Dorothy’s hond Toto. Wanneer Miss Gulch Toto een spuitje wil laten geven, loopt Dorothy weg van huis met hem. Maar al gauw bedenkt ze zich en keert ze terug naar de boerderij. Daar gaat een tornado net wild tekeer. Dorothy gaat schuilen in haar huis, dat wordt opgezogen door de tornado…

… en in het magische land van Oz belandt. Daar onthalen de plaatselijke bewoners, de Munchkins, en Glinda, de Goede Heks van het Noorden (Billie Burke), Dorothy als een heldin. Haar huis heeft namelijk de Slechte Heks van het Oosten verpletterd. Allemaal goed en wel, maar Dorothy wil gewoon terug naar huis. Glinda vertelt haar de yellow brick road te volgen naar Emerald City, waar ze de tovenaar van Oz (Frank Morgan) kan vinden. Die wil haar misschien wel helpen. Op haar tocht ontmoet Dorothy drie nieuwe vrienden: een vogelverschrikker (Ray Bolger), een tinnen man (Jack Haley) en een leeuw (Bert Lahr). Allemaal willen ze wel iets van de tovenaar: hersenen, een hart, moed. En dus vergezellen ze Dorothy naar Emerald City. Maar het viertal krijgt af te rekenen met de Slechte Heks van het Westen (Hamilton). Zij kan er niet mee lachen dat Dorothy haar zus vermoord heeft…

Of zoals Rick Polito van de Marin Independent Journal de film samenvatte:

Transported to a surreal landscape, a young girl kills the first person she meets and then teams up with three strangers to kill again.

MGM

Vorige week konden jullie hier al lezen dat de regie en het script van Gone with the Wind door vele handen gingen. Hetzelfde was het geval bij The Wizard of Oz. Niet minder dan 14 scenaristen en 5 regisseurs werkten mee aan de film. Eerst was het de beurt aan regisseur Richard Thorpe. Die moest zijn biezen pakken toen producer Mervyn LeRoy oordeelde dat zijn aanpak niet deugde. Tijdens de zoektocht naar een vervanger mocht George Cukor tijdelijk de regie overnemen, onder begeleiding van LeRoy. Cukor filmde geen enkele scène, maar nam wel een aantal belangrijke creatieve beslissingen. Zo zag Dorothy er aanvankelijk nogal popachtig uit: Judy Garland droeg een blonde pruik en overdreven veel make-up. Cukor besloot dat Garland maar beter zichzelf kon zijn. Toen Cukor Gone with the Wind ging regisseren, nam Victor Fleming zijn plaats in. Hij blikte uiteindelijk het merendeel van de scènes in, maar moest voor het einde van de opnames plots afhaken om Cukor te vervangen voor Gone with the Wind. Het was King Vidor die The Wizard of Oz mocht afmaken.

In tegenstelling tot Gone with the Wind was The Wizard of Oz geen gigantische box office-hit bij zijn oorspronkelijke release. De film trok weliswaar heel wat bezoekers, maar niet genoeg om de gemaakte kosten te dekken (The Wizard of Oz was op dat moment MGM’s duurste productie ooit). Pas bij de re-release van de prent in 1949 wisten de makers er echt duiten uit te slaan.

MGM

Maar door de decennia heen groeide The Wizard of Oz uiteindelijk uit tot een van de meest bekeken en bekende films ooit. De vele heruitzendingen van de film op de Amerikaanse televisie hebben hem werkelijk in het collectieve geheugen gebrand. Zelfs als je de film nog nooit gezien hebt, zullen quotes als “Toto, I’ve got a feeling we’re not in Kansas anymore” je vast en zeker bekend in de oren klinken. En dan hebben we het nog niet eens over de muziek uit de film gehad. Het nummer Ding-Dong! The Witch Is Dead heb je vast en zeker al horen opduiken in series als The Simpsons of Glee. En Over the Rainbow is natuurlijk een ware klassieker, die dan ook een welverdiende Oscar voor Beste Song binnenhaalde. Ook de filmscore van Herbert Stothart kreeg zo’n gouden beeldje.

Maar de muziek uit The Wizard of Oz is lang niet het enige wat de film zo memorabel maakt. Vooral het gebruik van kleuren is opvallend. Terwijl Dorothy’s thuisbasis Kansas in sepiakleuren is gedrenkt, is Oz een prachtige kleurrijke wereld. Een wereld die tot stand kwam met behulp van het toen nog nieuwe Technicolor-proces. Om de techniek ten volle te benutten, werden de zilveren schoentjes die Dorothy droeg in L. Frank Baums boek veranderd in de nu iconische ruby slippers.

MGM

Toen The Wizard of Oz uitkwam in 1939, viel de film ook op door zijn special effects en het veelvuldige gebruik van make-up. Twee zaken die het draaien van de film tot een riskant proces maakten voor de acteurs. Buddy Ebsen bijvoorbeeld, de man die oorspronkelijk in de ‘huid’ van de tinnen man kroop, kreeg een allergische reactie op het aluminiumpoeder in zijn make-up en belandde in kritieke toestand in het ziekenhuis. Ook Margaret Hamilton had problemen met haar make-up. De cosmetica die ze gebruikten om haar om te toveren in de Slechte Heks van het Westen bevatten koper, en vatten vlam in een scène waar vuur en rook aan te pas kwamen. Het leverde haar tweedegraadsbrandwonden op. Maar het resultaat van al die miserie is verbluffend. Helaas bestond er in die tijd nog geen Oscar voor Beste Make-up.

Een minpuntje van The Wizard of Oz is dat de prent wel heel Amerikaans is. Tegen het einde van de film krijgen we de levenslessen echt wel door onze strot geramd, en de dialogen zijn soms behoorlijk melig. Of ben ik de enige die lichte kotsneigingen krijgt van uitspraken als “A heart is not judged by how much you love, but by how much you are loved by others”?

Toch is The Wizard of Oz terecht een klassieker, die nog steeds kijkers van alle leeftijden kan boeien. Heb je nog een zondagnamiddagfilm nodig voor het hele gezin? Zoek dan niet verder!

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
TAGS: , , , , , , , , , , , , , ,

Comments are closed.