De grote mythe van de American Dream

Before The Door Pictures, Washington Square Films, FilmNation Entertainment

Lumière

Sinds vorige week kunnen we gaan kijken naar A Most Violent Year. Deze slimme anti-maffia film speelt zich af in het meest gewelddadige jaar dat New York ooit kende, 1981. Dankzij onze makkers van Studio Brussel kregen we een toegangskaartje voor de avant-première van deze geweldige film in Kinepolis Gent. Naar aanleiding van A Most Violent Year blikken we terug op enkele films over hét maken in Amerika en de grote mythe van de American Dream.

In A Most Violent Year begint Abel als vrachtwagenchauffeur en klimt hij op tot een rijke businessman die het transportbedrijf dat verwarmingsolie vervoert, overneemt. Ambitieus als hij is, wil hij meer macht, meer geld en vooral meer respect van zijn rivalen. Abel komt over als een zachte intelligente man die je perfect kan voorstellen als een gangster, toch probeert hij uit alle macht niet toe te geven aan dergelijke praktijken. In de moeilijke corrupte jaren ’80 is het haast onmogelijk een olietransporteur voor te stellen die morele compromissen kan vermijden, en die niet toegeeft aan fraude en geweld. Is het überhaupt wel mogelijk om op te klimmen én vol te houden aan je principes? A Most Violent Year is een ondernemingsfabel en een tijdloos portret van een immigrant en zijn worsteling om hét te maken in America.

In het licht van deze ‘mooie’ Amerikaanse Droom, waarnaar er continu wordt gestreefd in films, zetten we enkele van de opmerkelijkste ervan voor jullie op een rijtje.

Universal Pictures

Universal Pictures

Scarface

“He loved the American Dream. With a vengeance.”

Deze tagline van de film vat het mooi samen. Tony Montana, de maffiabaas ‘we love to hate’, behaalt zijn Amerikaanse Droom, niet door hard te werken, zoals Abel in A Most Violent Year, maar door geweld te gebruiken. Hij klimt op een brutale manier naar de top van het drugshandel in Miami. De film dwingt het publiek tot nadenken, vooral dan over hoe de belofte van welstand in Amerika en de Amerikaanse Droom werkelijk wordt aanzien door deze die ze willen nastreven. Tony vat dit zelf goed samen in de eerste helft van de film: “You gotta make the money first. Then when you get the money, you get the power. Then when you get the power, then you get the woman.”. Tony’s succesformule is een verdraaing van de Droom, één waarbij materiële rijkdom een middel is om je weg te kopen naar een Hefnerachtige mannelijke fantasie.
De tweede helft van de film toont dan het resultaat van deze manier van denken. Het succes van Tony is uiteindelijk ook zijn ondergang. Hij wordt steeds meer egoïstisch en isoleert zichzelf van iedereen rond hem. De film toont de motieven van de Amerikaanse Droom en hoe de essentie ervan – het verdienen van je vrijheid van anderen – verdraaid wordt tot het opleggen van dominantie over anderen.

 Warner Bros., Village Roadshow Pictures

Warner Bros., Village Roadshow Pictures

The Great Gatsby

“It’s our instinct to chase what’s getting away, and to run away from what’s chasing us.”

Het lijkt heel goed mogelijk dat Tony een kopie bij zich had van het boek The Great Gatsby toen hij met de boot van Cuba naar Amerika voer. Deze klassieke roman van F. Scott Fitzgerald, waar de film op gebaseerd is, zet een vereenvoudigde versie neer van de mannelijke Amerikaanse Droom. Jay Gatsby vindt zichzelf opnieuw uit tot de Amerikaanse versie van een God op aarde, een fabuleuze rijke man, dit alles in de hoop dat hij ermee de liefde kan verdienen van Daisy Buchanan. Hij behaalde dit alles door jaren en jaren hard werk. Ook Gatsby gelooft in de formule geld = macht = vrouwen. Toch worden Gatsby’s daden gestuwd door liefde voor zijn ene vrouw Daisy, in tegenstelling tot Tony’s queeste. Gatsby’s bron van tragedie blijkt uiteindelijk zijn onverstand op het vlak van liefde. Hij heeft Daisy zo lang op afstand liefgehad, dat het hem niet lukt deze emoties te vertalen naar de echte wereld.
In essentie kunnen we de manier waarop Gatsby Daisy ziet, vergelijken met hoe wij kijken naar het concept van de Amerikaanse Droom. Het is een eeuwig onbereikbaar paradijs dat zowel Gatsby als de Amerikanen geloven te bereiken zolang ze gestaag blijven klimmen en streven. Toch zit dit streven vol gebreken, alsook het doel blijkt gebrekkig. Zo kiest Gatsby ervoor om niet te genieten van zijn huidige leven, in de hoop daarmee ooit een fantastisch leven te kunnen verdienen. Het eerste detail dat we dan ook leren van Gatsby is het belangrijkste: hij is een miljonair die feestjes organiseert, die hij zelf niet bijwoont.

 Chartoff-Winkler Productions, United Artists

Chartoff-Winkler Productions, United Artists

Rocky

“If you know what you’re worth, then go out and get what you’re worth.”

Misschien een eerdere vreemde keuze in de lijst, maar toch op vele manieren het perfecte voorbeeld van de Amerikaanse Droom die eens niet verkeerd uitdraait. Een gemiddelde man die een ‘once in your lifetime’ kans krijgt op een beter leven. Wat is er meer Amerikaans dan dat? Rocky’s versie van succes in Amerika daagt de premise uit dat het geluk van de Amerikaanse Droom gebaseerd is materiële rijkdom. Want, uiteindelijk verliest Rocky op het einde van de film. Hij behaalt niet zijn droom om wereldkampioen te worden. De film draait niet om zijn verlies, maar om zijn vermogen te slagen op zijn eigen termen. Rocky geeft niet om winnen, hij geeft niet om status, hij geeft niet om geld noch rijkdom. Wanneer het erop aankomt en hij vecht, dan is het enige waarom hij geeft: ‘going the distance’. “Because life is not about how hard you get hit, it’s about how hard you can get hit and keep moving.” Zo definieert hij zelf, onafhankelijk van anderen, zijn eigen vorm van succes. Andere films tonen vaak de horror van de Amerikaanse Droom en wat er gebeurt als deze verkeerd geïnterpreteerd wordt; Rocky toont het positieve dat kan komen uit zelf te bepalen wat de Droom is.

 DreamWorks SKG, Jinks/Cohen Company

DreamWorks SKG, Jinks/Cohen Company

American Beauty

“I don’t think that there’s anything worse then being ordinary.”

De andere films in deze lijst gaan over opklimmen tot succes en/of de val die volgt. Deze film gaat over een constante, over stilstand eigenlijk. American Beauty toont wat er gebeurt met een familie nadat die de middenklasse versie heeft bereikt van de Amerikaanse Droom. Ze hebben al hun ‘white picket fence’ en gigantische huis met rode deur. Hun hele leven lijkt dé Amerikaanse Droom uit te stralen en is schijnbaar perfect. Maar toch is Lester niet tevreden met zijn bestaan en verveelt hij zich nu hij de Droom heeft bereikt. Hij wil een nieuwe Droom, niet één in de toekomst, maar nu. Hij gaat op zoek naar avontuur en uitdaging, zoals een man in midlifecrisis.
De film biedt geen alternatief op de Droom, maar een exploratie van de leegheid die de Amerikaanse Droom eigenlijk inhoudt. Deze exploratie is één van de interessantste eigenschappen van American Beauty en heeft ongetwijfeld velen, op de ene of andere manier, tot nadenken aangezet.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
TAGS: , , , , ,

Comments are closed.