Songs die een scène maken (11)

Universal Pictures

Van alle oorlogen die de menselijke geschiedenis gezien heeft, leverde de Vietnamoorlog het meeste protestfilms op. Denk maar aan pareltjes als Platoon, Full Metal Jacket en The Deer Hunter. De films tonen de waanzin en nutteloosheid van de oorlog. Soldaten die liever aan de jointjes zitten in plaats van aan de geweren. Commandanten die doorslaan en als waanzinnigen tekeer gaan tegen de lokale bevolking. Extreem geweld. Schrijnende armoede.

Apocalypse Now – volgens mij de beste oorlogsfilm ooit gemaakt – volgt die trend van miserie, maar is nog meer dan dat. Het is gebaseerd op het boek Heart of Darkness van Joseph Conrad, een boek dat het Europese kolonialisme in Afrika aankaart. De film schreeuwt: “Wat Amerika deed in Vietnam is geen haar beter dan wat het negentiende eeuwse koloniale machten deden in Afrika.’ Francis Ford Coppola de vredesactivist.

Universal Pictures

Coppola’s film dateert van 1979 en heeft een cast om u tegen te zeggen: Marlon Brando in de hoofdrol van Kolonel Kurtz; Martin Sheen als geheim agent Willard die de opdracht krijgt om Kolonel Kurtz een kopje kleiner te maken; Sam Bottoms, Frederic Forrest, Albert Hall en Laurence Fishburne die hem daarmee helpen; Robert Duvall als de sadistische Kolonel Kilgore; en Dennis Hopper als een hyperkinetische fotojournalist.

De soundtrack is een hommage aan de rockscène van die tijd, met onder andere The Doors en The Rolling Stones. Maar Wagner’s Ride of the Valkyries werd pas echt het lijflied van de film. De scène waar Wagner’s stuk uit de boksen van de Amerikaanse helikopters galmt werd zo bekend dat Wagner’s stuk nu meer geassocieerd wordt met de film dan met de Duitse componist zelf.

Francis Ford Copolla’s keuze voor Wagner is niet toevallig, zoals geen enkel detail in de scène toevallig is. Adolf Hitler was een grote bewonderaar van Wagner en zag zijn opera’s als een vereenzelviging van de Duitse natie. Zijn muziek werd vaak gebruikt op vele Nazi-evenementen.De bewondering kwam waarschijnlijk ook gedeeltelijk door het feit dat Wagner antisemitische schriften achterliet, en erg uitgesproken was over rassentheorieën.

Universal Pictures

De scène is enorm wreed. We horen commandant Kilgore terwijl hij zijn soldaten warm maakt voor de oorlog. Voor hem lijkt het gewoon een spelletje. ‘Shall we dance?’ vraagt hij speels voordat Wagner uit de luidsprekers knalt.

Kilgore: “I use Wagner — scares the hell out of the slopes! My boys love it !”

Het is muisstil wanneer de scène zich verplaatst naar de begane grond, wat de kwetsbaarheid van de bevolking mooi in verf zet. Je hoort kerkbellen en trippelende kindervoetjes. Dan hoor je langzaamaan Wagner’s triomfantelijke lied, als een wrede aankondiging van de dodelijke bombardementen die volgen.

De Amerikanen lijken gewoon in het wilde weg te schieten. Op burgers die aan het wegvluchten zijn met paard en kar. Op huizen. Collateral damage in het extreme gedreven.

Kilgore: “Outstanding, red team, outstanding. Get you a case of beer for that.”

De scène is een essentieel puzzelstukje in het complex meesterwerk van Francis Ford Copolla. Het omsluit al de terugkerende contradictorische thema’s in de film: Speelsheid en geweld. Almacht en machteloosheid. En vooral: waanzin. Elk detail telt en ondersteunt de grote thema’s in de film. Coppola op zijn best. 

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
TAGS: , , , , , , , , , , , ,

Comments are closed.